آموزش شستشوی زخم: جلوگیری از عفونت و معرفی 5 محصول کاربردی

شستشوی زخم یکی از مراحل مهم درمان است که به بهبود زخم کمک می‌کند. این مرحله بعد از برداشتن بافت‌های مرده یا آلوده (که به این کار دبریدمان گفته می‌شود) انجام می‌شود. هدف از شستشو این است که زخم تمیز و آماده برای مراحل بعدی بهبود بشود. این کار باعث می‌شود که زخم سریع‌تر از مرحله التهاب به مرحله ترمیم و بهبودی برسد. شستشوی زخم بهتر است که با محصولات درمان زخم انجام شود.

شستشوی زخم وقتی که به درستی انجام شود، می‌تواند به بهبود زخم از سمت لایه های داخلی به سمت لایه های بیرونی زخم کمک کند. شستشوی زخم همچنین می‌تواند منجر به بهبود زودتر سطح یک آبسه یا مجرای عفونی شود. هدف از شستشو زخم، تمیز کردن زخم بدون آسیب زدن به بستر زخم و کاهش خطر راندن باکتری ها از پوست حاشیه زخم به عمق زخم و بافت های دیگر است.

قبل از اینکه به جزئیات شستشوی زخم بپردازیم، بهتر است با روند طبیعی درمان زخم آشنا شویم. بهبودی زخم در سه مرحله اصلی اتفاق می‌افتد:

1. فاز التهابی

2. فاز پرولیفراسیون

3. فاز دوباره‌سازی

در ابتدا، در فاز التهابی، بدن تلاش می‌کند تا بافت‌های مرده، ترشحات و هر گونه میکروب یا عفونت موجود در زخم را از بین ببرد. این کار با کمک سلول‌ها و رگ‌های خونی انجام می‌شود.

اما اگر بدن نتواند به خوبی در برابر این عفونت‌ها و بافت‌های مرده مقاومت کند، این مشکل می‌تواند روند بهبودی زخم را کند کند. این اتفاق باعث می‌شود که خونرسانی به محل زخم کاهش پیدا کرده و عفونت‌ها گسترش یابند.

در این مرحله، شستشوی زخم به کمک می‌آید تا با برداشتن باکتری‌ها، بافت‌های مرده و مواد اضافی، روند بهبودی زخم تسریع شود. این کار به جلوگیری از عفونت، بهبود خونرسانی و تحریک رشد بافت‌های جدید کمک می‌کند. بدون شستشوی مناسب، عفونت‌ها می‌توانند مانع تولید کلاژن، که برای ترمیم زخم ضروری است، شوند.

روند بهبود زخم‌های حاد معمولاً سریع‌تر از زخم‌های مزمن است. این تفاوت به‌ویژه در روش‌های درمانی و زمان لازم برای ترمیم زخم‌ها تأثیرگذار است. برای آشنایی بیشتر با تفاوت‌ زخم‌های حاد و مزمن و مراحل بهبودی آن‌ها، مقاله مرتبط را مطالعه کنید.

راهنمای کامل شستشوی زخم: مراحل و نکات ضروری

شستشوی صحیح زخم یکی از مراحل مهم در درمان و بهبود آن است. این کار کمک می‌کند که زخم از آلودگی، باکتری‌ها و سایر مواد مضر پاک شود و روند بهبودی سریع‌تر پیش برود. در این راهنما، به‌طور دقیق تمام مراحل شستشوی زخم را به شما آموزش خواهیم داد تا بتوانید این کار را با اطمینان و به درستی انجام دهید.

لوازم مورد نیاز:

قبل از شروع، اطمینان حاصل کنید که تمام وسایل موردنیاز را آماده کرده‌اید:

1. سرم فیزیولوژیک یا آب استریل برای شستشو

2. گاز استریل برای خشک کردن زخم

3. دستکش یک‌بارمصرف (در صورت دسترسی)

4. پماد آنتی‌بیوتیک (در صورت تجویز پزشک)

5. پانسمان استریل برای پوشاندن زخم

6. قیچی مخصوص (در صورت نیاز برای بریدن پانسمان یا گاز)

7. ضدعفونی‌کننده دست (اگر دستکش ندارید)

8. کاسه تمیز یا ظرف استریل (برای نگهداری سرم یا آب استریل)

مراحل شستشوی زخم:

1. شستشوی دست‌ها

قبل از هر چیز، دست‌های خود را با آب و صابون شسته و خشک کنید. اگر امکان شستن دست‌ها وجود ندارد، از ضدعفونی‌کننده‌های الکلی استفاده کنید. این کار برای جلوگیری از انتقال میکروب‌ها به زخم ضروری است.

2. پوشیدن دستکش یکبار مصرف

اگر امکان استفاده از دستکش یکبار مصرف را دارید، آن‌ها را بپوشید. دستکش‌ها مانع از تماس مستقیم دستان شما با زخم می‌شوند و از ورود آلودگی به زخم جلوگیری می‌کنند.

3. برداشتن پانسمان قدیمی

با دقت و با استفاده از دستکش، پانسمان قبلی را از روی زخم بردارید. در صورتی که پانسمان به زخم چسبیده باشد، می‌توانید از سرم فیزیولوژیک یا آب استریل برای مرطوب کردن آن استفاده کنید تا راحت‌تر جدا شود.

نکته: اگر پانسمان به زخم چسبیده است، به آرامی و با دقت آن را بردارید تا از آسیب به بافت زخم جلوگیری کنید.

4. شستشوی زخم

• سرم فیزیولوژیک یا آب استریل را روی زخم بریزید تا آلودگی‌ها، ترشحات و مواد اضافی از سطح زخم پاک شوند.

• مراقب باشید که فشار زیادی به زخم وارد نکنید. به آرامی و بدون اعمال فشار زیاد، مایع شستشو را روی سطح زخم بریزید.

• برای زخم‌های بزرگ یا عمیق، بهتر است از سرم فیزیولوژیک استفاده کنید. اگر زخم سطحی است، آب استریل کافی است.

نکته: برای زخم‌های آلوده به باکتری یا عفونت‌های شدید، ممکن است پزشک توصیه کند از محلول‌های ضدعفونی‌کننده مانند بتادین یا کلر هگزیدین استفاده کنید، اما باید دقت کنید که این محلول‌ها در تماس با بافت زخم باعث آسیب به آن نشوند.

5. پاکسازی دقیق زخم

با استفاده از گاز استریل، به آرامی زخم را تمیز کنید و ترشحات، باکتری‌ها و آلودگی‌های سطح زخم را پاک کنید. هیچ‌گاه از پارچه‌های خشک یا کهنه برای تمیز کردن زخم استفاده نکنید زیرا این کار می‌تواند به بافت آسیب برساند.

نکته: برای زخم‌های بزرگ یا عمیق، بهتر است شستشوی زخم را چندین بار تکرار کنید تا تمامی آلودگی‌ها از سطح زخم پاک شوند.

6. خشک کردن زخم

پس از شستشو، زخم را با گاز استریل تمیز و خشک کنید. برای این کار، گاز استریل را به آرامی روی سطح زخم قرار دهید و آن را به‌طور ملایم خشک کنید. مالیدن گاز به سطح زخم می‌تواند به بافت زخم آسیب وارد کند، پس تنها به آرامی خشک کنید.

7. استفاده از پماد آنتی‌بیوتیک (در صورت تجویز)

اگر پزشک پماد آنتی‌بیوتیک تجویز کرده باشد، یک لایه نازک از پماد را روی زخم بمالید. این پماد کمک می‌کند که زخم از عفونت‌های باکتریایی محافظت شود و روند بهبودی سریع‌تر پیش برود.

نکته: از مالیدن زیاد پماد به زخم خودداری کنید، زیرا این کار می‌تواند باعث ایجاد عفونت‌های جدید شود.

8. پانسمان زخم

بعد از اعمال پماد (در صورت نیاز)، پانسمانی استریل روی زخم بگذارید. پانسمان باید به‌طور کامل زخم را بپوشاند تا از ورود آلودگی و میکروب‌ها جلوگیری شود. همچنین، پانسمان باید به‌گونه‌ای باشد که در عین حال اجازه تنفس به زخم بدهد.

نکته: پانسمان را به‌گونه‌ای بچسبانید که از حرکت کردن یا جابه‌جایی آن جلوگیری کند. این کار باعث می‌شود که زخم در وضعیت تمیز و محافظت‌شده باقی بماند.

9. مراقبت‌های بعدی و تعویض پانسمان

• پانسمان را به طور مرتب تعویض کنید. معمولاً در روزهای اول، پانسمان باید روزانه تعویض شود.

• در صورتی که پانسمان مرطوب یا کثیف شد، آن را سریعاً تعویض کنید.

• اگر علائمی از عفونت مانند تورم، قرمزی یا ترشحات غیرطبیعی مشاهده کردید، فوراً به پزشک مراجعه کنید.

نکات تکمیلی علمی و تجربی:

• دست‌هایتان را تمیز نگه دارید و از لمس زخم با دستان آلوده اجتناب کنید.

• از استفاده از الکل، ید یا آب اکسیژنه در زخم‌های باز خودداری کنید، زیرا این مواد می‌توانند به بافت سالم آسیب برسانند.

• در صورتی که زخم عمیق است یا خونریزی زیادی دارد، فوراً به پزشک یا بیمارستان مراجعه کنید.

بعد از شستشوی زخم، انتخاب پانسمان مناسب اهمیت دارد. پانسمان هیدروکلوئید برای حفظ رطوبت و بهبود سریع‌تر زخم‌ها کاربرد دارد. برای توضیحات بیشتر، مقاله هیدروکلوئید چیست را بخوانید.

انواع محلول های شستشوی زخم

برای شستشوی درست و موثر زخم، انتخاب محلول مناسب نقش بسیار مهمی دارد. بسته به نوع زخم، عمق، شدت و موقعیت آن، باید از محلول‌های خاصی برای شستشو استفاده کرد. انتخاب صحیح این محلول‌ها می‌تواند فرآیند بهبود زخم را تسریع کند و از ایجاد عفونت جلوگیری کند.

شستشوی مناسب زخم، برای تسریع روند بهبودی و جلوگیری از عفونت‌های احتمالی ضروری است. انتخاب محلول مناسب برای شستشو به نوع زخم، عمق و محل آن بستگی دارد. محلول‌های مختلفی برای شستشوی زخم استفاده می‌شوند که در اینجا به معرفی مهم‌ترین آن‌ها می‌پردازیم:

1. پاک‌کننده‌های موضعی

این محلول‌ها به‌طور مستقیم روی زخم اعمال می‌شوند تا آلودگی‌ها، باکتری‌ها، ترشحات و مواد اضافی را از سطح زخم پاک کنند. این محلول‌ها معمولاً غیرسمی هستند و به بافت‌های سالم آسیب نمی‌زنند. برخی از پاک‌کننده‌های رایج شامل محلول‌های شستشوی نمکی (نرمال سالین) هستند که به دلیل تطابق با ترکیبات بدن، از آسیب به سلول‌های زخم جلوگیری می‌کنند.

• مزایا: کمک به پاکسازی زخم از آلودگی‌ها و مواد خارجی، بدون ایجاد تحریک.

• مثال‌ها: نرمال سالین، محلول‌های شستشوی استریل (Sterile saline solution).

2. آنتی‌بیوتیک ها

آنتی‌بیوتیک‌ها برای درمان و پیشگیری از عفونت‌های باکتریایی در زخم‌ها استفاده می‌شوند. این محلول‌ها معمولاً دارای مواد فعال ضدباکتری هستند که میکروب‌ها را از بین می‌برند و مانع از رشد عفونت می‌شوند. آنتی‌بیوتیک‌ها در مواقعی که خطر عفونت در زخم بالا باشد یا زخم به عفونت باکتریایی مبتلا شده باشد، کاربرد دارند.

• مزایا: پیشگیری و درمان عفونت‌های باکتریایی، کاهش احتمال گسترش عفونت.

• مثال‌ها: محلول‌های آنتی‌بیوتیک مانند پودر تترا سایکلین، نئوسپورین، و پلی‌میکسین B.

3. ضد قارچ ها

زخم‌هایی که به عفونت قارچی مبتلا می‌شوند، نیاز به درمان خاصی دارند. ضد قارچ‌ها محلول‌هایی هستند که برای از بین بردن قارچ‌ها و جلوگیری از رشد آن‌ها در محل زخم به‌کار می‌روند. این محلول‌ها معمولاً در زخم‌هایی که در معرض محیط‌های مرطوب قرار دارند یا زخم‌هایی که به قارچ‌ها حساس هستند، مورد استفاده قرار می‌گیرند.

• مزایا: درمان و جلوگیری از عفونت‌های قارچی در زخم‌ها.

• مثال‌ها: میکونازول، کلوتریمازول، نستاتین.

4. بی‌حس‌کننده ها

در برخی از موارد، شستشوی زخم ممکن است دردناک باشد. محلول‌های بی‌حس‌کننده برای کاهش درد و ناراحتی ناشی از شستشوی زخم مورد استفاده قرار می‌گیرند. این محلول‌ها معمولاً حاوی موادی هستند که به‌طور موقت احساس درد را کاهش می‌دهند و بیمار را در طول درمان راحت‌تر می‌کنند. این محلول‌ها در زخم‌های عمیق‌تر یا در مواقعی که شستشو درد زیادی ایجاد می‌کند، مفید هستند.

• مزایا: کاهش درد و ناراحتی حین شستشوی زخم.

• مثال‌ها: لیدوکائین، بنزوکائین.

5. محلول های آنتی‌سپتیک

این محلول‌ها به طور کلی برای جلوگیری از عفونت‌های باکتریایی و ویروسی استفاده می‌شوند و اثرات ضدعفونی‌کننده‌ای دارند. این محلول‌ها به‌ویژه در مواقعی که خطر ابتلا به عفونت‌های سطحی در زخم‌ها زیاد است، کاربرد دارند. آنتی‌سپتیک‌ها ممکن است برای شستشوی زخم‌های کوچک و سطحی یا قبل از اعمال جراحی به‌کار روند.

• مزایا: جلوگیری از عفونت، مناسب برای شستشوی زخم‌های سطحی.

• مثال‌ها: بتادین، کلر هگزیدین، آب اکسیژنه، اسپری ضدعفونی کننده زخم.

BBRAUN

افزودن به سبد خرید

نمایش سریع

برای مقایسه اضافه کنید

افزودن به علاقه مندی

اسپری لینوورا 30 میلی لیتر

350,000 تومانعدد

انتخاب گزینه ها این محصول دارای انواع مختلفی می باشد. گزینه ها ممکن است در صفحه محصول انتخاب شوند

نمایش سریع

برای مقایسه اضافه کنید

افزودن به علاقه مندی

اسپری پیشرفته آنتی میکروبیال زخم طباسپت

950,000 تومان – 330,000 تومانPrice range: 330,000 تومان through 950,000 تومان

انتخاب گزینه ها این محصول دارای انواع مختلفی می باشد. گزینه ها ممکن است در صفحه محصول انتخاب شوند

نمایش سریع

برای مقایسه اضافه کنید

افزودن به علاقه مندی

اسپری ضدعفونی زخم سیلوسپت

456,000 تومان – 254,000 تومانPrice range: 254,000 تومان through 456,000 تومان

افزودن به سبد خرید

نمایش سریع

برای مقایسه اضافه کنید

افزودن به علاقه مندی

پرودوفیکس – اسپری سرد ضد درد

191,400 تومانعدد

افزودن به سبد خرید

نمایش سریع

برای مقایسه اضافه کنید

افزودن به علاقه مندی

پرودوفیکس – اسپری گرم ضد درد

297,000 تومانعدد

-30%

افزودن به سبد خرید

نمایش سریع

برای مقایسه اضافه کنید

افزودن به علاقه مندی

اسپری ضدعفونی کننده زخم زخمیران

312,000 تومان قیمت اصلی: 312,000 تومان بود.218,400 تومانقیمت فعلی: 218,400 تومان.عدد

-23%

افزودن به سبد خرید

نمایش سریع

برای مقایسه اضافه کنید

افزودن به علاقه مندی

محلول ضدعفوني کننده زخم زخمیران – 500 ميلي ليتر

650,000 تومان قیمت اصلی: 650,000 تومان بود.500,000 تومانقیمت فعلی: 500,000 تومان.عدد

افزودن به سبد خرید

نمایش سریع

برای مقایسه اضافه کنید

افزودن به علاقه مندی

فوم تمیز کننده سیلوسپت 200 میل کیتوتک

463,000 تومان

افزودن به سبد خرید

نمایش سریع

برای مقایسه اضافه کنید

افزودن به علاقه مندی

نیواشا – اسپری نقره

660,000 تومان

6. محلول های شستشوی هیدروژلی

این محلول‌ها برای مرطوب نگه داشتن زخم‌ها و تسهیل فرآیند درمان و بهبود به‌ویژه در زخم‌های خشک یا کم‌سوء استفاده می‌شوند. این محلول‌ها به آرامی به بافت‌های زخم می‌چسبند و برای حفظ رطوبت در سطح زخم مفید هستند، همچنین می‌توانند به تسکین التهاب و درد کمک کنند.

• مزایا: حفظ رطوبت زخم، تسریع روند بهبود.

• مثال‌ها: هیدروژل های شستشوی زخم.

7. محلول های شستشوی شیمیایی و آنزیمی

این محلول‌ها معمولاً برای زخم‌های مزمن یا زخم‌هایی که بافت مرده دارند، استفاده می‌شوند. این محلول‌ها به کمک آنزیم‌ها یا مواد شیمیایی قادر به تجزیه و از بین بردن بافت مرده و ناخالصی‌ها در سطح زخم هستند. این کار کمک می‌کند تا فضای مناسب برای رشد بافت جدید و بهبودی فراهم شود.

• مزایا: کمک به دبریدمان (برداشت بافت مرده)، تسریع فرآیند ترمیم زخم.

• مثال‌ها: محلول‌های آنزیمی مانند کیوالاین.

ویژگی‌های یک محلول شستشوی زخم ایده‌آل

یک محلول شستشوی زخم ایده‌آل باید ویژگی‌های خاصی داشته باشد تا تاثیرگذاری بیشتری داشته باشد:

• ایزوتونیک بودن: یعنی محلول باید از نظر غلظت مشابه مایعات بدن باشد تا آسیبی به سلول‌ها وارد نکند.

• غیر همولیتیک و غیرسمی: محلول نباید موجب تخریب یا آسیب به سلول‌های بافت زخم شود.

• شفاف و قابل استریل شدن: محلول باید شفاف باشد تا بتوان به‌راحتی کیفیت آن را بررسی کرد و به‌راحتی استریل شود تا از آلودگی‌های جدید جلوگیری کند.

• استفاده آسان و مقرون به صرفه: محلول باید به‌راحتی در دسترس باشد و استفاده از آن ساده و ارزان باشد.

نکات مهم در انتخاب محلول شستشو

هنگام انتخاب محلول شستشو برای زخم، باید به سمیت سلولی محلول توجه کرد. برخی از محلول‌ها، مانند محلول‌های آنتی‌سپتیک، می‌توانند به سلول‌های سالم بافت آسیب بزنند و روند بهبود را تحت تاثیر قرار دهند.

بنابراین، انتخاب محلول مناسب، بسته به شرایط زخم، بسیار مهم است. به عنوان مثال، برای زخم‌های سطحی، محلول‌هایی مانند نرمال سالین مناسب هستند، در حالی که برای زخم‌های عمیق‌تر یا عفونت‌زده، ممکن است نیاز به محلول‌های خاص‌تری باشد.

نکته: در درمان زخم‌ها، روش‌ها و محصولات مختلفی برای هر نوع زخم استفاده می‌شود. برای مثال، در درمان زخم بستر که به‌خاطر فشار طولانی‌مدت بر پوست ایجاد می‌شوند، نیاز به مراقبت‌های ویژه و استفاده از روش‌های خاص درمانی است.

محلول‌های رایج در شستشوی زخم

1. نرمال سالین

نرمال سالین یا سرم فیزیولوژیک، یک محلول استریل است که از ترکیب نمک و آب خالص ساخته شده و برای شستشوی زخم‌ها بسیار مناسب است. نرمال سالین برای شستشوی زخم‌های سطحی، عمقی و همچنین برای تمیز کردن محل زخم بعد از دبریدمان (برداشتن بافت مرده) استفاده می‌شود.

یک نکته منفی نرمال سالین این است که به اندازه شوینده های دیگر نمی تواند آلودگی و بافت‌های مرده را تمیز کنند؛ در مقایسه بین نرمال سالین و آب شیر، میزان عفونت مساوی در بالغین و اطفال دیده شده است.

مزایای نرمال سالین:

• عدم تحریک بافت: نرمال سالین مشابه مایعات بدن است، بنابراین آسیبی به بافت زخم نمی‌زند.

• آب‌رسانی به زخم: این محلول به حفظ رطوبت در زخم کمک می‌کند که به ترمیم سریع‌تر آن کمک می‌کند.

نحوه استفاده:

1. نرمال سالین را به‌آرامی بر روی زخم بریزید.

2. از یک گاز استریل برای پاک کردن آلودگی‌ها و ترشحات از سطح زخم استفاده کنید.

3. بعد از تمیز کردن زخم، آن را با پانسمان استریل بپوشانید.

زمان باز کردن درب سرم نرمال سالین مهم است، چرا که رشد باکتری در محلول نرمال سالین از ۲۴ ساعت بعد از باز کردن درب آن  شروع می شود.

سرم نرمال سالین

2. آب مقطر استریل

آب مقطر تقطیر شده غیر تب زا بوده، حاوی عامل ضد میکروبی یا متوقف کننده رشد باکتری و هیچ بافری نیست.

از آن معمولاً در کشورهای در حال توسعه استفاده می شود، چرا که نسبت به نرمال سالین ارزانتر است.

آب استریل هیپوتونیک است و ممکن است باعث همولیز شود.

همچنین به سرعت در یک پروسه جراحی توسط بافت جذب می شود، بنابراین استفاده از آن در این شرایط توصیه نمی‌شود.

ممکن است در زمان استفاده از حجم زیادی از آن، سمیت با آب ایجاد کنند.

آب مقطر استریل

3. آب شرب

آب شرب در شرایطی که نرمال سالین و آب مقطر در دسترس نیستند توصیه می شود.

استفاده از آن مخصوصاً در شرایط امکانات کم، جذاب است.

در حقیقت مطالعات کمی نشان داده اند که آب شرب به اندازه نرمال سالین در کاهش آلودگی باکتریایی موثر است.

4. شستشوی زخم با بتادین

بتادین (Povidone-Iodine) یک محلول ضدعفونی‌کننده است که برای شستشوی زخم‌ها استفاده می‌شود. این محلول برای از بین بردن میکروب‌ها و باکتری‌ها در سطح زخم‌ها بسیار موثر است و به جلوگیری از عفونت در مراحل اولیه بهبودی زخم کمک می‌کند.

ولی میزان عفونت در بیمارانی که از نرمال سالین استفاده شده است و بیمارانی که از بتادین ۱% استفاده شده است، مشابه است.

یک نکته منفی این ماده سمیت سلولی آن است که برای رشد سلول و ایجاد بافت گرانوله مضر است. این مایع خشک می شود و تمایل به تغییر رنگ پوست دارد. همچنین ممکن است باعث تحریک موضعی در پوست اطراف زخم شود. در کل استفاده از بتادین برای درمان زخم نکات مهمی دارد که در مقاله ی جایگزین های علمی روش های سنتی درمان زخم به آن اشاره شده است.

نحوه استفاده از بتادین برای شستشوی زخم:

1. ابتدا دست‌هایتان را شسته و دستکش یک‌بارمصرف بپوشید.

2. محلول بتادین را روی یک گاز استریل بریزید.

3. به آرامی زخم را با گاز آغشته به بتادین پاک کنید.

4. اجازه دهید بتادین بر روی زخم بماند تا به‌طور کامل میکروب‌ها را از بین ببرد.

5. پس از چند دقیقه، زخم را با آب استریل یا سرم شستشو بشویید تا بتادین اضافی از روی زخم پاک شود.

توجه: اگر زخم عمیق است، بهتر است از بتادین با دقت بیشتری استفاده کنید و از مصرف زیاد آن بر روی زخم‌های عمیق خودداری کنید. همچنین، بتادین نباید در زخم‌های حساس یا زخم‌هایی که نیاز به مرطوب نگه داشتن دارند استفاده شود.

بتادین

آب اکسیژنه

آب اکسیژنه (Hydrogen Peroxide) یک محلول ضدعفونی‌کننده است که برای از بین بردن میکروب‌ها و آلودگی‌ها از سطح زخم‌ها استفاده می‌شود. این ماده به‌ویژه برای زخم‌هایی که نیاز به ضدعفونی فوری دارند، مفید است. محلول ۳ درصد آب اکسیژنه یک آنتی سپتیک شایع برای زخم است.

ولی مطالعات بسیار کمی  تاثیر آن را بر درمان زخم و اثر آنتی سپتیک آن را نشان داده است. تاثیر استفاده از آن همچنان مورد شک است. مطالعات کمی نشان می‌دهد که آب اکسیژنه برای سلامت سلول‌ها و بافت گرانوله مضر است و همچنین بعضی مطالعات انسانی و حیوانی دیگر هیچ گونه اثر منفی بر درمان زخم نشان نداده اند. مطالعات مختلفی نشان داده است که آب اکسیژنه به ویژه در کاهش تعداد باکتری ها بی تاثیر است.

به طور خلاصه به نظر می رسد که فعالیت تمیز کننده جوشان آب اکسیژنه ممکن است صرفا به عنوان یک عامل دبریدمان کننده شیمیایی به برداشته شدن دبرید ها و بافت های نکروزه از سطح زخم کمک کند. در صورت استفاده، شستشو با نرمال سالین بعد از استفاده از آب اکسیژنه توصیه می شود. استفاده از آب اکسیژنه در زخم هایی که حاوی سینوس هستند توصیه نمی شود.

به طور کلی آب اکسیژنه به دلیل قدرت قلیایی بالای آن، موجب دهیدراته شدن پوست حاشیه زخم و بافت تازه تشکیل شده می گردند.

نحوه استفاده:

1. محلول آب اکسیژنه را روی زخم بریزید.

2. این محلول ممکن است بلافاصله با فوران حباب‌ها روبه‌رو شود، که نشان‌دهنده تمیز شدن میکروب‌ها از سطح زخم است.

3. بعد از چند ثانیه، زخم را با آب استریل یا سرم شستشو بشویید تا از باقی‌مانده آب اکسیژنه پاک شود.

توجه: استفاده از آب اکسیژنه برای زخم‌های عمیق یا زخم‌هایی که نیاز به حفظ رطوبت دارند، توصیه نمی‌شود، زیرا ممکن است به بافت سالم آسیب برساند.

محلول آب اکسیژنه

مایعات تجاری ضدعفونی و شستشوی زخم

استفاده از این مایعات به صورت فزاینده ای در حال افزایش هستند.

مایعات شستشوی زخم برای دور کردن باکتری ها، نتایج خوبی در مدل‌های حیوانی و زخم های اسکلتی-عضلانی بسیار آلوده نشان داده اند.

به علت محتوای سورفکتانت این تمیز کننده ها، نیروی کمتری برای دور کردن باکتری ها و دبرید های سلولی لازم است.

به خصوص نسل جدید محلول های ضدعفونی کننده زخم که حاوی PHMB هستند بسیار عملکرد عالی در ضدعفونی، شستشو و حتی درمان زخم دارند.

PHMB یا پلی هگزانید، یک پلیمر کاتیونی با خواص ضد باکتریایی، ضد‌ ‌قارچی و ضد ویروسی است.

بنابراین این محصولات برای زخم هایی که حاوی بافت های سلولی نکروزه و چسبنده هستند یا زخم های نکروتیک کثیف بسیار مفید هستند.

اسپری این محلول ها را می توان به صورت هدایت شده و با اطمینان و تاثیر بیشتری روی زخم پاشید.

تمیز کننده ها معمولاً حاوی مواد نگهدارنده برای کاهش رشد باکتری ها، قارچ ها و کپک ها هستند تا اثربخشی آنها را افزایش بدهد.

انتخاب محصول شستشوی زخم مناسب

انتخاب محلول مناسب برای شستشوی زخم به نوع زخم، شدت آلودگی و شرایط بیمار بستگی دارد. بهتر است در این مورد با پزشک یا پرستار مشورت کنید.

مهم:

• شستشوی زخم باید به طور صحیح و با فشار مناسب انجام شود تا به بافت‌های جدید آسیب نرسد.
• برای شستشوی زخم‌های عمیق یا عفونی حتما به پزشک مراجعه کنید.
• استفاده خودسرانه از هرگونه محلول ضدعفونی کننده بدون تجویز پزشک توصیه نمی‌شود.

برای مراقبت از پوست و پیشگیری از زخم‌های فشاری، استفاده از کرم‌های مناسب مانند اترک‌تِین، کامفیل و کامفیل بریر می‌تواند کمک‌کننده باشد.

کالای طب بارثاوا  ضمن ارائه مشاوره رایگان درمان زخم انواع محصولات شستشوی زخم مانند اسپری های آنتی سپتیک زخم و بتادین را در سراسر کشور عرضه می نماید.

اگزودا چیست؟

اگزودا (Exudate) به مایعی اطلاق می‌شود که از زخم‌ها به دلیل التهاب و فرآیند ترمیم ترشح می‌شود. این مایع ممکن است شامل مایعاتی مانند خون، لنف، یا ترشحات التهابی باشد. انواع مختلف اگزودا معمولاً نشان‌دهنده وضعیت مختلف زخم‌ها هستند.

انواع اگزودا:

• سریوس (Serous): در این نوع اگزودا، مایع ترشح شده از زخم شفاف است و بیشتر در زخم‌های سطحی و جدید مشاهده می‌شود.

• خونی (Sanguineous): معمولاً این نوع اگزودا به دلیل خونریزی از زخم ایجاد می‌شود و می‌تواند نشانه‌ای از زخم عمیق یا آسیب به رگ‌های خونی باشد.

• پوسیدگی (Purulent): ترشحات غلیظ و چرکی معمولاً به علت عفونت در زخم‌ها ایجاد می‌شود و باید تحت درمان با آنتی‌بیوتیک قرار گیرد.

• مخلوط (Serosanguineous): این نوع اگزودا معمولاً در زخم‌هایی که در حال التیام هستند مشاهده می‌شود و ترکیب مایع شفاف و خون است.

توجه: بررسی نوع اگزودا به متخصص کمک می‌کند تا وضعیت زخم را ارزیابی کرده و درمان مناسب را انتخاب کند. بنابراین، اگر اگزودا تغییر رنگ، غلظت یا بوی غیرطبیعی پیدا کند، باید فوراً به پزشک مراجعه شود.

جدول خلاصه انواع اگزودا

منابع

• Wound exudate: composition and functions – PubMed

• Managing wound exudate and promoting healing – PubMed

• Effectively managing wound exudate – PubMed

• Managing Exudate Pooling: A Simplified Practical Guide – PubMed

• A rheological analysis of wound exudates – PubMed